Wstęp

Systemy linux są systemami tekstowymi, czasami będziemy zmuszeni używać konsoli. Aby ułatwić pracę gdy to nastąpi warto zapoznać się z poniższymi komendami, które postaram się dostatecznie opisać.

Użytkownicy, Grupy, Dostępy

• shutdown - Zamknięcie systemu Linux.
• reboot - Restart systemu.
• adduser - Dodanie nowego użytkownika.
• newgrp - Dodanie nowej grupy.
• passwd - Zmiana hasła.
• logout - Wylogowanie się.
• who - Sprawdzenie listy aktualnie zalogowanych użytkowników.
• users - Sprawdzenie listy aktualnie zalogowanych użytkowników.
• w - Sprawdzenie listy aktualnie zalogowanych użytkowników.
• whoami - Sprawdzanie kim jesteśmy.
• mesg - Zezwolenie na przyjmowanie wiadomości.
• write - Wysyłanie wiadomości do użytkownika.
• wall - Wysyłanie wiadomości do wszystkich użytkowników.
• ruser - Wyświetlenie użytkowników pracujących w systemie.
• su - Logowanie się na innego użytkownika.
• chmod - Nadawanie parametrów pliku.
• chown - Ustawianie właściciela pliku.
• chgrp - Ustawienie grupy będącej właścicielem pliku.

Katalogi, Pliki

• ls - Pokazuje zawartość katalogu.
• dir - Pokazuje zawartość katalogu w prostej postaci.
• pwd - Pokazuje katalog w którym aktualnie się znajdujemy.
• cd - Zmienia katalog na inny.
• rmdir - Usuwa katalog.
• mkdir - Tworzy nowy katalog.
• rm - Usuwa plik.
• mv - Zmienia nazwę pliku lub go przenosi.
• cp - Kopiuje plik.
• mvdir - Zmienia nazwę katalogu lub go przenosi.

Procesy, Pomoc, Archiwa

• kill - Zabija proces.
• help - Wyświetla dostępne komendy.
• gzip - Kompresuje do archiwum *.gz
• tar - Kompresuje do archiwum *.tar

Opisy komend:

shutdown

• Akcja systemu: zamykanie systemu.
• Parametry: shutdown [minuty] [informacja dla zalogowanych użytkowników]
• shutdown - natychmiastowe zamknięcie systemu.
• shutdown now - j/w.
• shutdown 0 (zero) - j/w.
• shutdown 2 - system zamknie się za 2minuty.
• shutdown 2 Wyłączanie Komputera - system zamknie się za 2 minuty pokazując komunikat: Wyłączanie Komputera.
• Informacje dodatkowe: to polecenie służy do zamykania systemu.

reboot

• Akcja systemu: natychmiastowy restart komputera
• Parametry: reboot [minuty] [informacja dla zalogowanych użytkowników]
• reboot - natychmiastowe zamknięcie systemu.
• reboot now - j/w.
• reboot 0 (zero) - j/w
• reboot 2 - restart za 2 minuty
• Informacje dodatkowe: to polecenie służy do resetowania systemu.

addusr

• Akcja systemu: dodawanie nowego użytkownika
• Parametry: adduser [nazwa użytkownika]
• adduser Robert - to polecenie doda użytkownika o nazwie konta Robert.
• Informacje dodatkowe: Do polecenia ma dostęp Administrator Systemu (root).

newgrp

• Akcja systemu: Dodaje nową grupę użytkowników.
• Parametry:newgrp [nazwa grupy]
• newgrp codder - Dodaje grupę codder.
• Informacje dodatkowe: Do polecenia ma dostęp Administrator Systemu (root).

passwd

• Akcja systemu: Zmienia hasło
• Parametry: passwd [użytkownik]
• passwd - Zmienia hasło użytkownikowi z którego polecenie zostało użyte.
• passwd Marek - Zmienia hasło użytkownikowi Marek.
• Informacje dodatkowe: Aby zmienić hasło innemu użytkownikowi, musisz być Administratorem systemu.

logout

• Akcja systemu: Powoduje wylogowanie z systemu.
• Parametry: brak
• Informacje dodatkowe: Po wylogowaniu, można zalogować się ponownie.

who

• Akcja systemu: Pokazuje listę zalogowanych użytkowników.
• Parametry: who [parametry]
• who am i - Pokazuje informacje o naszym loginie
• Informacje dodatkowe: Dzięki temu poleceniu dowiesz się kto obecnie jest zalogowany w systemie i/lub sprawdzisz swoje konto.

users

• Akcja systemu: Pokazuje zalogowanych użytkowników do systemu
• Parametry: brak

w

• Akcja systemu: Pokazuje zalogowanych użytkowników do systemu
• Parametry: brak
• Informacje dodatkowe: Schemat wyświetlania informacji:
• 9.20pm up 50 min, 2 users, load average: 0.03, 0.80, 0.10
• USER TTY FROM LOGIN@ IDLE JCPU PCPU WHAT
• Opis informacji:
• 9:20pm - Aktualna godzina.
• up 50 min - Czas, informujący jak długo trwa Twoja sesja.
• 2 users - Informuje ilu użytkowników obecnie jest zalogowanych
• load average - Obciążenie systemowe
• USER - Identyfikator użytkownika.
• TTY - Nazwa Terminalu.
• FROM - Informacja dodatkowa.
• LOGIN@ - Godzina zalogowania do systemu.
• IDLE - Czas od ostatniej akcji użytkownika.
• JCPU - Czas zużyty przez wszystkie programy na danym terminalu.
• PCPU - Czas zużyty przez wszystkie programy w danym momencie.
• WHAT - Nazwa aktywnego procesu.

whoami

• Akcja systemu: Pokazuje nazwę loginu na którym jesteśmy aktualnie zalogowani.
• Parametry: brak

mesg

• Akcja systemu: Zezwala na odbieranie komunikatów.
• Parametry: adduser [Yn]
• mesg y - Będziesz otrzymywać wiadomości.
• mesg n - Nie otrzymasz wiadomości.
• Informacje dodatkowe: Pozwala na ustawienie odbioru komunikatów.

write

• Akcja systemu: Wysyła komunikat.
• Parametry: write [użykownik] [wiadomość]
• write Jacek Nie zapomnij wyłączyć drukarki! - Wysyła wiadomość: "Nie zapomnij wyłączyć drukarki!" do użytkownika: Jacek
• Informacje dodatkowe: Polecenie pozwala na wysyłanie komunikatów do innych użytkowników systemu.

wall

• Akcja systemu: Wysyła komunikat do wszystkich osób.
• Parametry: wall [plik tekstowy]
• wall mesage.txt - Wyśle wiadomość do wszystkich użytkowników systemu z pliku mesage.txt
• Informacje dodatkowe: Komunikat otrzyma każdy użytkownik systemu.

ruser

• Akcja systemu: wysyłanie komunikatów
• Parametry: wall [plik tekstowy]
• wall mes.txt - wysłanie do wszystkich pracujących w systemie użytkowników wiadomści z pliku mes.txt
• Informacje dodatkowe: polecenie daje możliwość wysłania wiadomości do wszystkch sieci

su

• Akcja systemu: Zmienia konto użytkownika.
• Parametry: su [user]
• su marek - Logowanie się na konto marek
• Informacje dodatkowe: Aby zalogować się na konto Administratora wystarczy wpisać: su

chmod

• Akcja systemu: Zmiana parametrów pliku.
• Parametry: chmod [u(user)g(grupa)o(właściciel)a(wszyscy)][+-][r(czytanie)w(pisanie)x(uruchamianie)][nazwa pliku]
• chmod ugo-rw file - Odbiera prawa dostępu do pliku użytkownikom i grupom.
• chmod a-rw - j/w
• chmod a+r - Nadaje wszystkim zezwolenie do czytania pliku.
• chmod a+rwx - Nadaje wszystkim zezwolenie do czytania, zapisywania i uruchamiania pliku.
• Parametry: chmod [liczba od 000 do 777][nazwa pliku]
• Pierwsza liczba określa użytkownika, druga liczba to grupa a trzecia odpowiada za pozostałych użytkowników.
• 0 lub --- Brak jakichkolwiek praw.
• 1 lub --x Wykonywanie.
• 2 lub -w- Zapisywanie.
• 3 lub -wx Zapisywanie i wykonywanie.
• 4 lub r-- Czytanie.
• 5 lub r-x Odczyt.
• 6 lub rw- Odczyt wraz z zapisem.
• 7 lub rwx Odczyt, zapis, wykonywanie.
• chmod 777 file - Zezwala na pełny dostęp użytkownikowi, grupie oraz pozostałym.
• chmod 000 file - Zabrania na dostęp użytkownikowi, grupie oraz pozostałym.
• chmod a+r - Daje prawa wszystkim do czytania pliku.
• chmod a+rwx - Daje prawa wszystkim do czytania, zapisywania i uruchamiania pliku.
• Informacje dodatkowe: Polecenie to zezwala na edycję praw dostępu do plików.

chown

• Akcja systemu: Zmienia właściciela pliku.
• Parametry: chmod [user] [plik]
• chown Marek doc - Powoduje że Marek staje się właścicielem pliku doc.

chgrp

• Akcja systemu: Powoduje ustawienie grupy będącej właścicielem danego pliku.
• Parametry: chgrp [grupa] [plik]
• chgrp programmers listing - Powoduje że grupa programmers staje się właścicielem pliku listing.

ls

• Akcja systemu: Wyświetla zawartość katalogu wraz z informacjami o prawach dostępu.
• Parametry: ls [parametr] [katalog]
• ls - Wyświetla pliki i katalogi znajdujące się w innym katalogu jeden za drugim.
• ls -a - Wyświetla pliki i katalogi znajdujące się w innym katalogu jeden za drugim (wraz z ukrytymi).
• ls -l - Wyświetla pliki i katalogi jako lista.
• ls -t - Wyświetla pliki i katalogi znajdujące się w innym katalogu jeden za drugim, najpierw wyświetlane są pliki nowsze
• ls -r - Wyświetla pliki i katalogi znajdujące się w innym katalogu jeden za drugim, najpierw wyświetlane są pliki starsze
• Informacje dodatkowe: Można dowolnie łączyć parametry np: ls -lat

dir

• Akcja systemu: Wyświetla zawartość katalogu.
• Parametry: brak
• Informacje dodatkowe: Jest to okrojona wersja polecenia ls

pwd

• Akcja systemu: Wyświetlenie nazwy aktualnego katalogu.
• Parametry: brak

cd

• Akcja systemu: Zmiana katalogu.
• Parametry: ls [parametr lub katalog]
• cd .. - Cofnięcie o jeden katalog niżej.
• cd ../.. - Cofnięcie o 2 katalogi niżej.
• cd programy - Przejście do katalogu programy.
• cd zdjecia/wakacje - Przejście do podkatalogu wakacje w katalogu zdjecia.
• cd ../programy - Otwiera katalog programy w katalogu niżej.
• cd /gry - Przechodzi do katalogu w głównym katalogu.
• cd - Przechodzi do katalogu domowego.

rmdir

• Akcja systemu: Usunięcie katalogu.
• Parametry: rmdir [katalog(i)]
• rmdir kat1 - Usuwa katalog kat1

mkdir

• Akcja systemu: Tworzy nowy katalog.
• Parametry: mkdir [katalog]
• mkdir gry - Dodaje nowy katalog gry.

rm

• Akcja systemu: Usuwa pliki.
• Parametry: rmdir [plik(i)]
• rm plik1.txt - Powoduje usunięcie pliku plik1.txt

mv

• Akcja systemu: Przenosi pliki.
• Parametry: mv [zródlo] [cel]
• mv plik.txt /tmp - Przenosimy plik plik.txt do katalogu /tmp
• mv a* home - Przenosi wszystkie pliki zaczynające się od litery a do katalogu home.

cp

• Akcja systemu: Kopiuje pliki.
• Parametry: cp [zrodlo] [cel]
• cp tekst.txt wyjsciowy.txt - Kopiuje zawartość tekst.txt do pliku wyjsciowy.txt
• cp plk1 c - kopiujemy zawartość pliku plk1 do c

mvdir

• Akcja systemu: Przenosi katalog.
• Parametry: mvdir [katalog] [cel]
• mvdir home dokumenty - Przenosi zawartość katalogu home do katalogu dokumenty.
• mvdir kosz /tmp - przenosimy katalog kosz do /tmp

kill

• Akcja systemu: Zabija process
• Parametry: kill [parametr] [PID]
• kill 200 - Zabija proces o numerze PID 200.
• kill -9 200 - Zabija proces o numerze PID 200 z większą skutecznością ;-)
• kill -9 -1 - Zabija wszystkie uruchomione procesy.
• kill -9 0 - Zabijasz swój proces.

help

• Akcja systemu: Wyświetla dostępne polecenia.
• Parametry: brak

gzip

• Akcja systemu: Tworzy archiwum *.gz
• Parametry: gunzip [parametry] [*.gz]
• gzip test.txt - Kompresuje plik test.txt do postaci test.gz
• gzip -d test.gz - Dekompresuje archiwum test.txt

tar

• Akcja systemu: Tworzy archiwum *.tar
• Parametry: gunzip [parametry] [*.tar]
• gzip test.txt - Kompresuje plik test.txt do postaci test.tar
• gzip -d test.tar - Dekompresuje archiwum test.txt